29 Ekim 1923 — Cumhuriyetin 103. Yılı Özel Seçkisi28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da verilen tarihi karardan, 15 yılda bir ülkenin kaderini değiştiren aydınlanma devrimlerine uzanan kuruluş yolculuğumuzun 103. yılında; kurucumuz Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm kurtuluş kahramanlarımızı saygı, minnet ve özlemle anıyoruz.
29 EKİM 1923 • ANKARA
“Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”
Çankaya Köşkü’ndeki akşam yemeğinden TBMM Genel Kurulu’ndaki oylamaya ve 101 pare top atışına kadar her saati seçerek inceleyebilirsiniz.
“Yemek sırasında: ‘Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz!’ dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar.”
Hükümet bunalımının ardından Gazi Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü’nde İsmet Paşa, Kazım Özalp, Kemalettin Sami ve Halit Paşaları ağırladı. Yemek sonrasında İsmet Paşa ile baş başa kalarak 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’nun devlet biçimini belirleyen değişiklik taslağını bizzat kaleme aldı.
Tebaa kültüründen eşit yurttaşlık hukukuna geçiş
Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılarak tam bağımsızlık tescillendi. 1924 Anayasası ve 1926 Türk Medeni Kanunu ile din, dil ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm bireylerin kanun önünde eşit olduğu laik ve modern hukuk düzeni kuruldu.
Aklı ve bilimi rehber edinen ulusal eğitim birliği
Ülkedeki tüm eğitim kurumları tek çatı altında birleştirilerek karma, parasız ve bilimsel eğitime geçildi. Savaş yıllarının hemen ardından yurt dışına gönderilen yüzlerce genç (“kıvılcımlar”), döndüklerinde Türkiye’nin üniversite ve sanayi altyapısını inşa etti.
Bir ulusun okuma-yazma ve bilgiye erişim devrimi
Türkçenin ses yapısına uygun yeni Türk alfabesi kabul edildi. Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk kara tahta başına geçerek bu büyük aydınlanma seferberliğini bizzat yönetti; Millet Mektepleri ile milyonlarca yurttaş birkaç yıl içinde okuryazar oldu.
Avrupa’nın pek çok ülkesinden yıllar önce tam siyasal eşitlik
1930’da belediye, 1933’te muhtarlık ve 5 Aralık 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınmasıyla Türk kadını; Fransa, İtalya ve İsviçre gibi pek çok Avrupa ülkesinden çok daha önce parlamentoda temsil edilme hakkına kavuştu.
Savaştan çıkmış bir ülkede öz kaynaklarla kurulan fabrikalar
Yabancıların elindeki demiryolları millileştirildi ve 4.000 kilometreden fazla yeni demiryolu inşa edildi. Türkiye İş Bankası, Merkez Bankası, Sümerbank, Etibank, şeker ve dokuma fabrikaları ile Kayseri ve Eskişehir uçak fabrikaları kurularak kendi kendine yeten bir üretim ekonomisi yaratıldı.
Dünya ile entegre, öz benliğiyle barışık modern toplum
Türk Tarih ve Türk Dil Kurumları kurularak ulusal kültür mirası bilimsel yöntemlerle araştırıldı. Uluslararası saat, takvim ve metrik ölçü sistemine geçildi; 1934 Soyadı Kanunu ile toplumsal ayrıcalık ifade eden unvanlar kaldırıldı.
Paylaşacağınız platforma göre kart boyutunu (Story, Kare Gönderi veya Yatay) seçip isminize özel yüksek çözünürlüklü PNG olarak indirebilirsiniz.
29 EKİM 1923 • 103. YIL“Bütün ümidim gençliktedir.”
Gazi Mustafa Kemal Atatürk • 19 Mayıs 1919 • Gençliğe Hitap