BELGESEL SERİSİ • 6 SEZON • 30 BÖLÜM
Sıfırdan Yapay Zekaya: Yazılımın Evrimi
1945'teki oda büyüklüğünde vakum tüplerinden ve ilk gerçek 'bug'dan; PHP'ye, Frontend ve Backend rollerinin ayrılmasına, mobil devrime ve otonom yapay zeka ajanlarına uzanan yaşayan bilgisayar tarihi.
1945–1947
1945–1947: 0 ve 1'in Doğuşu, ENIAC/EDVAC ve İlk 'Bug'
Bilgisayar Neden Sadece 0 ve 1 Anlar? (Vakum Tüpleri ve İlk Gerçek 'Bug')
- 01
O Dönemin Krizi
İnsanlar 10'luk sayı sistemiyle çalışan makineler yapmaya çalıştı ama elektrik voltajını 10 farklı seviyede hatasız tutmak imkansızdı; kablolar ısınınca sayılar birbirine karışıyordu. 1945'te tamamlanan ENIAC bu yüzden her rakam için 10 tüplük halka sayaçlar kullandı: tam 18.000 vakum tüpü (ampul). Tüpler ısınıp yandıkça 10'luk sistemin ne kadar büyük bir israf olduğu ortaya çıktı.
- 02
İcat Edilen Çözüm
Bilgisayar sayı saymasın, sadece kablodan elektrik geçiyor mu (1) yoksa geçmiyor mu (0) ona baksın! Aynı yıl (1945) John von Neumann'ın EDVAC raporu ikili (binary) mantığı ve belleğe kaydedilen programı standart hâline getirdi. 9 Eylül 1947'de Harvard Mark II'nin rölesine sıkışan gerçek güve böceği seyir defterine bantlanarak tarihin ilk "bug"ı ve "debugging" kavramı efsaneleşti. Ardından transistörün icadıyla (1947) oda büyüklüğündeki ampuller mikroskobik şalterlere dönüştü.
- 03
Yeni Kriz & Sarkaç
Makineler artık saniyede binlerce işlem yapabiliyordu ama insanlar makineyle konuşmak için hâlâ kabloları söküp takmak veya delikli kartlara 01001011 gibi sıfır ve birler delmek zorundaydı.
Sarkaç nereye savruldu?
Sarkacın başlangıç noktası: tüm hesaplama tek bir odada, tek bir makinede. Soyutlama sıfır — insan, elektriğin kendisiyle konuşuyor.
O Dönemde Doğan / Değişen Roller
- Human Computer (Hesaplama Operatörü)
- Donanım / Röle Mühendisi
"Computer" kelimesi bir makineyi değil, elle hesap yapan insanları anlatıyordu. ENIAC'ı programlayan altı kadın matematikçi, bir hesabı makineye anlatmak için günlerce kablo fişleyip şalter çeviriyordu: programcı ile donanım operatörü henüz aynı kişiydi.
Kodun Evrimi
Fiziksel Şalter & Kablo (1943)
# Programlama = kablo panosunda fiş takmak
PANO-2 Port A3 ──▶ Toplayıcı #4
PANO-2 Port B7 ──▶ Çarpıcı #1
ŞALTER S-12 ═ KONUM 7 # 10'luk dişli çark
# Yeni hesap mı? Tüm kabloları sök, baştan fişle.
# Süre: ~2 günMimari fark
Voltajı 10 parçaya bölmek yerine sadece 'Açık (1)' ve 'Kapalı (0)' durumuna indirmek, modern dijital bilgisayarların hata yapmadan milyarlarca işlem yapabilmesinin temelini attı.
← → ile duraklar arasında gez